Tabu, stygmatyzacja i zabobony! O okresie w XXI wieku

Wydarzenia

Miesiączka to naturalny proces biologiczny, którego doświadcza blisko połowa społeczeństwa przez znaczną część swojego życia. Mimo to wciąż miliony kobiet na całym świecie są z tego powodu upokarzane, stygmatyzowane i wykluczane społecznie, a wielu nie stać na zakup środków higienicznych niezbędnych w trakcie okresu.

Szacuje się, że w ciągu całego życia kobieta ma okres od 350 do 480 razy. Czas krwawienia waha się od trzech do siedmiu dni, a kobieta krwawi w sumie od 7 do 9 lat, co stanowi 10-13 proc. czasu jej życia. W tym czasie kobieta zużywa ponad 100 kg podpasek/tamponów (co oznacza zużycie blisko 10 tys. artykułów higienicznych przez każdą kobietę). Ograniczony dostęp do środków do higieny intymnej powoduje, że kobiety często muszą wybierać pomiędzy swoim zdrowiem i komfortem, a wyżywieniem swoim i rodziny.

„(…) nie mogłam sobie pozwolić na podpaski, bo nie mogłabym wtedy kupić dla dziecka niezbędnych produktów, miałam małe dziecko i musiałam myśleć o córce a nie o sobie. Podkładałam sobie to, co było.” - opowiada jedna z respondentek.

Problem ubóstwa menstruacyjnego dotyczy kobiet na całym świecie, nawet tych, które mieszkają w krajach najbardziej rozwiniętych. Pojawia się on również w Polsce. Jak pokazują nasze badania na temat postrzegania okresu w Polsce, co piątej kobiecie zdarza się nie mieć środków na zakup odpowiednich podpasek.

Ponadto okres wciąż stanowi temat tabu. Publikacje ukazujące miesiączkę w prawdziwy i realistyczny sposób, budzą kontrowersje i niesmak, nawet wśród samych kobiet. Przez lata spoty reklamowe, które mówiły o menstruacji, na pierwszym miejscu stawiały dyskrecję, potęgując potrzebę ukrywania tego zjawiska przed światem.

„Ja nie wiem, kiedy w ogóle moja mama coś o tym mówiła. Nie wiem też, czy i kiedy moja mama przestała miesiączkować, w ogóle nie było takiego tematu. Jak byłam dzieckiem też tego tematu nie było, w ogóle u nas nie istniał, po prostu o takich rzeczach się nie rozmawiało” – mówi jedna z respondentek.

42% badanych kobiet przyznało, że w ich rodzinnym domu o miesiączce się nie mówi lub nie mówiło wcale. Pomimo deklarowanej akceptacji miesiączki, dla wielu kobiet wciąż pozostaje ona tematem wstydliwym, o którym niechętnie rozmawiają.

Takie ograniczenia obserwowane wśród dorosłych mają swoje odbicie w postawie dzieci. Brak komunikacji ze strony rodziców, ukrywanie podpasek przez matki i zmowa milczenia wokół menstruacji powoduje strach i niekiedy wywołuje traumatyczne doświadczenia wśród dorastających dziewczynek.

„Wszystkiego się bałam, nie bardzo wiedziałam, co ta miesiączka tak właściwie oznacza. Wiedziałam, że jest coś takiego, ale poza tym niewiele (…)” – wspomina jedna z respondentek.

Doświadczenie pierwszej miesiączki często obarczone jest wstydem, lękiem i samotnością. Co trzecia nastolatka nie jest przygotowana na jej nadejście. O okresie wciąż rozmawia się niewiele, a sposób, w jaki matki przygotowują swoje córki na pierwszą miesiączkę, jest zwykle niewystarczający.

W Polsce nadal funkcjonuje wiele mitów i stereotypów na temat menstruacji, które utwierdzają zarówno kobiety, jak i mężczyzn w błędnych przekonaniach, a tym samym utrwalają ich niewłaściwe postawy względem miesiączki. Jak pokazały nasze badania, prawie 30% kobiet myśli, że podczas okresu nie można zajść w ciążę, a co piąta wierzy, że w jego trakcie nie powinno się piec ciast czy kisić ogórków.

Dlaczego brak edukacji i rozmów o miesiączce to tak wielki problem?

Tabu w domu, luki w edukacji wśród młodzieży, kpiny i żarty ze strony rówieśników przekładają się m.in. na to, że dziewczynki nie akceptują swojego ciała, swojej kobiecości i seksualności. Jednocześnie, kształtują to postawy, które będą powielać w dorosłości. W niektórych przypadkach brak dostępu do podpasek powoduje, że dziewczynki nie chodzą do szkoły w czasie miesiączki, co wpływa na ich wykształcenie i perspektywy zawodowe w przyszłości.

W czasie koronawirusa, większość działań skierowanych jest na walkę z pandemią. Warto przypomnieć: kobiety w tym czasie nie przestały menstruować! Niestety pogorszyła się sytuacja ekonomiczna wielu z nich. Dotychczasowe problemy z dostępem do środków higienicznych są bardziej odczuwalne i nabierają obecnie jeszcze większego znaczenia.

O badaniu:

Badanie, wykorzystujące metodę jakościową i ilościową, zrealizowane zostało w lutym 2020 roku na terytorium całej Polski przez firmę Difference. Analizie ilościowej poddano wypowiedzi blisko półtora tysiąca osób, m.in. nastolatek, dorosłych kobiet, oraz mężczyzn. W analizie jakościowej wykorzystane zostały opinie ponad 90 osób, w tym m.in. ekspertek, nastolatek i dorosłych kobiet. Badanie przedstawia analizę zjawisk wykluczenia i ubóstwa menstruacyjnego w zakresie ekonomicznym, społecznym i edukacyjnym.

Zapraszamy do zapoznania się z wynikami:

WYNIKI BADAŃ - plik PDF

Pobierz informację prasową

Jeśli chcesz otrzymać pełną wersję badania - zapraszamy do kontaktu.

Projekty Kulczyk Foundation mające na celu szerzenie edukacji menstruacyjnej oraz zapewnienie dostępu do środków higienicznych dla kobiet:

Grafika: Marta Frej

Aktualności

Film dokumentalny Dominiki Kulczyk nagrodzony na Antypodach podczas festiwalu AFIN

Film dokumentalny Dominiki Kulczyk „For Our Children” uznany został za najlepszy dokument podczas AFIN International Film Festival, który odbywał się od 9 do 15 listopada w australijskim Queensland. To kolejne wyróżnienie dla tego filmu na międzynarodowym festiwalu.

Dowiedz się więcej

Telefon Zaufania w czasie pandemii

W trakcie ograniczeń związanych z pandemią koronawirusa problem przemocy w wielu rodzinach narasta. Dla części osób wyjście do szkoły czy pracy było tak naprawdę ucieczką od trudnej atmosfery w domu. Przebywający w zamknięciu domownicy często odczuwają lęk, nerwowość i niepokój. Nierzadko skutkiem tego jest nasilenie przemocy, której ofiarą padają zazwyczaj dzieci. Ratunkiem dla wielu z nich jest Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111 Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, wspierany przez Kulczyk Foundation.

Dowiedz się więcej

Kolejna nagroda dla dokumentu o wenezuelskich uchodźcach

Film dokumentalny Dominiki Kulczyk „For Our Children” („Dla naszych dzieci”) został nagrodzony podczas 11. edycji festiwalu Awareness, która odbyła się na początku listopada w USA. Dokument poświęcony historiom uchodźców z Wenezueli otrzymał wyróżnienie Merit Award.

Dowiedz się więcej